Биыл қазақтың көрнекті ғалымы, ұлт ойының шамшырағы, тау тұлғалы зерттеуші, саяхатшы және этнограф Шоқан Шыңғысұлы Уәлихановтың туғанына 190 жыл толып отыр. Осы мерейлі датаға орай А.С.Пушкин атындағы кітапхана мен “AMANAT” партиясы бірігіп, ұлы ғалымның рухани мұрасын дәріптеуді мақсат еткен әдеби-интерактивті жылжымалы көрме ұсынды. Дәстүрлі кітап көрмесінің қойылымы - өткен мен бүгінді жалғаған, Шоқан ғұмырын жан-жақты танытатын терең мазмұнды мәдени жоба, деп хабарлайды Altainews.kz тілшісі.

Шоқан жылнамасы

Көрме кеңістігіне аяқ басқан сәттен бастап көрермен XIX ғасырдың тынысын сезгендей болады. Мұнда Шоқанның қысқа да ғажайып ғұмырынан сыр шертетін сирек фотосуреттер, архивтік жазбалар, замандастарының қолтаңба- пікірлері мен күнделік беттері ұсынылған. Әрбір құжат – уақыттың қалың шаңын жарып шыққан тірі тарих, әрбір сурет – елдің ертеңін ойлап, жер шолып өткен жас ғалымның өр жігерін сездіретін бейне.

Экспозицияның ғылыми бөлімі көрменің өзегі іспетті. Этнография, география, шығыстану, тарих салаларындағы Шоқан қалдырған мұра – қазақ руханиятының алтын қорын құрайтын құндылықтар. “Қашқарияға сапар” еңбегінен алынған бірегей карталар, жазба үзінділер мен жолсапар дәптерлері оның даналығы мен ержүректігін айшықтай түседі. Шоқанның бар ғұмыры – ғылыми ізденістен тұратын тұтас эпопея сияқты.

Заманауи технологиялар көрменің көркемдігін еселей түседі. Интерактивті панельдер, 3D карталар, деректі фильмдерден алынған үзінділер – барлығы көрерменді Шоқан әлеміне жетелейді. Бір сәтте көрермен Қашқар сапарындағы қиын жолдарды виртуалды түрде басып өтіп, этнографиялық зерттеулердің тереңдігіне бойлайды.

Көрмедегі әдеби экспозиция да назардан тыс қалмады. Шоқан туралы ондаған зерттеулер, заманауи басылымдар, электронды кітаптар мен аудиоматериалдар – бәрі де оның тұлғасын жан-жақты ашып көрсетуге бағытталған. Шоқан жайлы ғалымдар жазған еңбектермен қатар, жазушылардың көркем туындылары да ұсынылып, ұлы ғалым бейнесі әдеби кеңістікте қайта жанданады.

Жылжымалы көрме – ұлттық сананы тәрбиелеуге, жас буынды ғылымға ынталандыруға, қазақ руханиятының іргесін бекітуге арналған үлкен мәдени бастама. Шоқанның қысқа ғұмыры мен өлшеусіз мұрасы – өткенге тағзым әрі болашаққа бағдар. Ұйымдастырушылар ұлы ғалымның еңбектерін ұрпақ санасында жаңғырту арқылы жас зерттеушілердің ғылымға, тарихқа, этнографияға деген қызығушылығын арттыруды көздейді. Өйткені Шоқан – бір дәуірдің ғана емес, бүкіл қазақ руханиятының сәулелі тұлғасы.

Шара соңында қатысушылар үшін Шоқан Уәлихановтың өмірі мен ғылыми мұрасына арналған викторина ұйымдастырылды. Танымдық сұрақтар мен интерактивті тапсырмалардан тұратын бұл бөлім көрермендердің қызығушылығын арттырып, ұлы ғалымның өмір жолын тереңірек тануға мүмкіндік берді. Викторинаға белсенді қатысқан студенттер өз білімдерін сынап қана қоймай, жаңа мәліметтер алып, Шоқан тұлғасының көпқырлы болмысын тағы бір қырынан ашты.

Айдос Мырзахметов

Видео: Жәнібек Ырысбай

Фото: Артем Жигулин