Қазақстандық ғалымдар ванадий электролитін өндірудің жаңа отандық технологиясын жасады. Бұл жаңалық еліміз үшін стратегиялық маңызы бар жетістік саналады, өйткені ванадий электролиті – жаңартылатын энергия көздерімен жұмыс істейтін қуатты жүйелерде электр энергиясын ұзақ уақыт сақтауға мүмкіндік беретін редокс-батареялардың негізгі құрамдас бөлігі. Дәл осы батареялар болашақта ірі өндірістік нысандарды, шалғай елді мекендер мен қалаларды тұрақты энергиямен қамтамасыз етуде үлкен рөл атқарады. Қазіргі таңда әлемде энергия тұтыну көлемі артқан сайын, оны сақтау және тиімді пайдалану мәселесі күн тәртібінен түспей отыр. Ал Қазақстанның күн және жел энергетикасын дамытуға әлеуеті зор екенін ескерсек, бұл технология ел үшін орасан мүмкіндік береді, деп хабарлайды Altainews.kz.

Еліміздің Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі жариялаған ақпаратқа сай, аталған зерттеулерді Қазақстан Республикасының Минералдық шикізатты кешенді қайта өңдеу жөніндегі ұлттық орталығының мамандары жүргізді. Ғалымдар Баласаусқандық кен орнында кездесетін қаратақтатасты кендерден ванадийді өндіру, оны бірнеше химиялық сатылар бойынша тазарту және соңғы кезеңде өнеркәсіптік редокс-батареяларға арналған дайын, тұрақты электролит ерітіндісін жасауға дейінгі технологиялық процестердің толық тізбегін жасақтады. Бұл – елімізде ванадийді терең қайта өңдеу бағытындағы алғашқы кешенді ғылыми-технологиялық жүйе. Бұған дейін Қазақстанда ванадий негізінен шикізат немесе жартылай өңделген өнім түрінде сыртқа экспортталып келген, ал бұл жоба жоғары қосылған құны бар өнімді өз нарығымызда шығаруға жол ашады.

Зерттеу нәтижелерінің ең маңызды тұстарының бірі – аммоний метаванадатын термиялық ыдырату кезінде бөлінетін аммиакты қосымша реагенттерсіз пайдалану мүмкіндігі анықталды. Бұл әдіс ванадийді қажетті химиялық күйге тиімді түрде қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Ғалымдардың айтуынша, мұндай тәсіл технологияны айтарлықтай жеңілдетеді, өндіріс шығынын азайтады, экологиялық қауіпсіздікті арттырады және операциялар санын қысқартады. Сонымен қатар, тәжірибе барысында алынған ванадий қоспаларының суда ерігіштігі жоғары екені дәлелденді. Бұл фактор электролитті өндіруді жеңілдетіп қана қоймай, оның сапасын арттырады. Заманауи редокс-батареялар үшін электролиттің тұрақтылығы мен өткізгіштігі ерекше маңызды, сондықтан бұл нәтиже өндіріс үшін үлкен артықшылық болып саналады.

Жобаның еліміз үшін берер пайдасы өте көп. Ең алдымен, бұл технология Қазақстанның шикізатқа тәуелділігін төмендетіп, жоғары технологиялық өнімдер шығаратын индустрияның дамуына ықпал етеді. Екіншіден, энергия сақтау жүйелері саласында ұлттық өндірістің пайда болуы еліміздің энергетикалық қауіпсіздігін күшейтеді. Үшіншіден, мұндай өндіріс химия, инженерия, материалтану сияқты салаларда жаңа ғылыми бағыттардың дамуына, жоғары білікті мамандардың қалыптасуына әсер етеді. Болашақта ванадий электролитін экспорттау мүмкіндігі де жоққа шығарылмайды, өйткені әлемде энергияны ұзақ мерзімге және қауіпсіз сақтай алатын технологияларға сұраныс жылдан жылға артып келеді.

Зерттеу жобасы 2023 жылдан бастап жүзеге асырылып келеді. Осы уақыт ішінде қазақстандық ғалымдар тәжірибелік-өнеркәсіптік деңгейде технологияны сәтті сынақтан өткізіп, отандық ванадий электролитін өндірудің нақты мүмкін екенін дәлелдеді. Бұл ғылыми жұмыс Қазақстанның ғылымы мен өнеркәсібінің бәсекеге қабілетті екенін, сондай-ақ елдің технологялық тәуелсіздігіне үлес қоса алатынын көрсетті. Алдағы жылдары жоба аясында пилоттық өндіріс іске қосылып, кейін толыққанды зауыт салу жоспарлануы мүмкін.

Осылайша, қазақстандық ғалымдардың әзірлеген технологиясы – еліміздің жаңартылатын энергия саласындағы маңызды қадамы және болашақта Қазақстанды энергия сақтау шешімдерін жасайтын ел ретінде танытуға мүмкіндік беретін жаңалық.

Фото: ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі