KZ
Өскемен
-19°
туман жел 3 м/с, В
506.7 593.14 6.53

Қасым-Жомарт Тоқаев: Парламенттің рөлі күшейіп, президенттік квоталар алынып тасталады

20.01.2026, 16:30 113 Базарова Айгүл

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Парламенттің өкілеттігін кеңейтуге, сайлау жүйесін жетілдіруге және саяси бәсекені арттыруға бағытталған бірқатар маңызды ұсыныстарды ортаға салды. Бұл бастамалар қазақстандық парламентаризмді дамытуға және билік тармақтары арасындағы тепе-теңдікті нығайтуға негізделген, деп хабарлайды Altainews.kz тілшісі.

Қызылордада өткен V Ұлттық құрылтайда Қасым-Жомарт Тоқаевтың атап өткен ұсыныстардың екінші бөлігі Парламенттің бірқатар негізгі мемлекеттік органды қалыптастырудағы құзыреттерін кеңейтуге бағытталған.

«Ұсыныстардың екінші бөлігі Парламенттің бірқатар негізгі мемлекеттік органдардың құрамын қалыптастыруға қатысты құзыреттерін қамтиды. Қолданыстағы Конституцияға сәйкес, өздеріңіз білетіндей, Конституциялық сотты, Жоғары аудиторлық палатаны және Орталық сайлау комиссиясын жасақтау өкілеттігі Мәжіліс, Сенат және Президент арасында теңдей бөлінген. Енді бұл маңызды мемлекеттік құрылымдардың барлық мүшесін тағайындау Парламенттің келісімімен жүзеге асырылуы ұсынылады. Сондай-ақ, Президенттің ұсынуымен Жоғарғы соттың барлық судьяларын сайлау құзыретін еліміздің жоғары өкілді органының депутаттарына беру көзделіп отыр. Бұл – қазақстандық парламентаризмді дамыту жолындағы үлкен қадам, сондай-ақ билік тармақтары арасындағы тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін нығайту», - деді Мемлекет басшысы.

Президент жаңа Парламентті жасақтау тәртібіне де жеке тоқталды. Оның айтуынша, Мәжіліс депутаттары пропорционалды сайлау жүйесі қағидаты бойынша сайлануы тиіс. Бұл тәсіл саяси партиялардың институционалдық рөлін күшейтіп, олардың қоғам алдындағы жауапкершілігін арттырады.

Сонымен қатар Мемлекет басшысы өңірлерде мажоритарлық сайлау жүйесін сақтап қалудың маңызын атап өтті. Оның пікірінше, бұл аймақтардағы жергілікті тұрғындардың пікірі мен дауысының нақты әрі толық естілуіне мүмкіндік береді.

Президенттік квота мәселесіне тоқталған Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Парламент ешкімнің қамқорлығына немесе қадағалауына мұқтаж емес екенін айтты. Осыған байланысты Парламенттегі Президент квотасын, сондай-ақ Қазақстан халқы Ассамблеясының арнайы квотасын алып тастау ұсынылды.

Ал әлеуметтік топтарға арналған квотаға қатысты Мемлекет басшысы бұл тетікті сақтап қалу қажет екенін мәлімдеді.

«Бұл квота – әлеуметтік әділдік қағидатының айқын көрінісі, сондай-ақ еліміздегі барлық қоғамдық-саяси топтардың мүддесін ескеретін маңызды талап. Сол себепті осы квоталарды өзгеріссіз сақтап қалуды ұсынамын», - деп өтті Президент.

Бұдан бөлек, Парламентке өту шегін бес пайыздан жеті пайызға көтеру жөнінде ұсыныстар да айтылған. Алайда Президент бұл норманың тиімділігін атап өтіп, қолданыстағы бес пайыздық межені сақтауды орынды деп санайтынын жеткізді. Оның айтуынша, дәл осы өзгерістің нәтижесінде ел тарихында алғаш рет Мәжіліске алты бірдей саяси партия өткен.

Мемлекет басшысы ұсынған бұл бастамалар елдегі саяси жүйені жаңғыртуға, Парламенттің дербестігін арттыруға және демократиялық институттарды нығайтуға бағытталған.



Фото: Ақорда

Біздің Instagram парақшамызға жазылыңыз

Жаңалықтарды ең бірінші болып оқыңыз

жазылу