Шығыс Қазақстан облысында цифрлық инфрақұрылымды дамыту жұмысы биыл ерекше қарқын алды. Өңірде байланыссыз отырған «ақтаңдақ» аумақтарды толық жою және ең шалғай ауылдарды интернетке қосу мәселесі күн тәртібіндегі өзекті мәселе. Бүгін аймақ басшысы Нұрымбет Сақтановтың төрағалығымен өткен облыстық әкімдік отырысында «Қолжетімді интернет» ұлттық жобасының іске асырылу барысы қаралды, деп хабарлайды Altainews.kz тілшісі.

Облыстық цифрландыру және архивтер басқармасы басшысының міндетін атқарушы Арнұр Сапарғалиевтің айтуынша, соңғы төрт жылда Шығыс Қазақстан қала мен ауыл арасындағы цифрлық алшақтықты айтарлықтай қысқартты. Ауылдарды желіге қосу динамикасы жыл сайын тұрақты өсім көрсетуде. Мәселен, 2022 жылы 17 ауыл интернетке қосылса, 2023 жылы – 20, 2024 жылы – 45, ал 2025 жылғы 20 қарашаға дейін тағы 28 ауыл ғаламтордың мүмкіндігін кеңінен пайдалануда.

Басты назар – шалғайда жатқан ауылдар

Қалған 66 елді мекен күрделі таулы және шекаралық аймақтарда, яғни, Катонқарағай, Күршім, Марқакөл өңірлерінде орналасқан. Бұл аумақтарды интернетпен қамтамасыз ету кезең-кезеңімен 2027 жылға дейін жоспарланған. Мәслихаттардың шешімімен бес шағын елді мекен таратылғаннан кейін қажеттілік 61 ауылға дейін қысқарды. Қазір осы бағытта жобалық-сметалық зерттеулер мен техникалық тексерулер жүргізілуде.

Бүгінде облыстағы 357 елді мекеннің 246-сы интернетке қол жеткізді. Бұл – өңір халқының 97,2 пайызы немесе 707 мың адам.

Облыс орталығындағы тұрғын үйлерге оптикалық кабель тарту жұмыстары да қарқынды. 5G желісі – Өскеменде 36 базалық станция жұмыс істейді, 2025 жылдың соңына дейін олардың саны 62-ге жетпек. Қос функционалды тіректер – «Кар-Тел» және «Freedom» компанияларымен бірлесіп қаладағы «ақтаңдақтарды» жою үшін арнайы тіректер орнату мәселесі қарастырылуда.

Автожол бойын цифрландыру үшін 22 антенна-мачталық құрылғы салу жоспарланған.

Жобалардың қазіргі мәртебесін айқындап өтсек. Бүгінде 18 жобалық-сметалық құжаттама оң сараптамадан өткен, 2 АМС сараптамада, тағы 2 аудан құжаттарды толықтыру үстінде. Сонымен қатар, қосылу басымдықтарын айқындайтын цифрлық карта жаңартылуда.

Спутниктік технологиялар: OneWeb іске қосылды, Starlink дайын тұр

Jusan Mobile мен Республикалық ғарыштық байланыс орталығының бірлескен жұмысы аясында өңірде OneWeb терминалдары орнатылуда. 30 жиынтықтың 11-і іске қосылып, секундына 50 Мбит-ке дейін жылдамдық беретін, радиусы 100 метрге дейінгі тегін Wi-Fi аймақтарын жасап отыр.

Интернетке қосылған шалғай ауылдар – Северное, Богатырёво, Шүршітсу, Поперечное, Қайнар, Қыстау-Күршім, Күнгей-Бөкебай, Рахман қайнары, Сенное, Манат.

2023–2024 жылдары бюджет есебінен 14 АМС орнатылды, олар 16 елді мекенді қосуға арналған. Алайда кейбірі әлі іске қосылған жоқ. Басты себеп – нысандарды мемлекеттік реестрге енгізу ісінің ұзаққа созылуы, ал реестрсіз операторлар жалға алу келісімдерін жасай алмайды. Байланыс операторлары анықтаған техникалық кемшіліктер тағы бар.

Қазіргі жағдайды сараласақ, 3 АМС толық қосылған, Тарбағатай ауданындағы 1 АМС Жанаауылды қамтамасыз ету үшін инфрақұрылым кеңейтуді күтіп отыр, ал 7 АМС қосылу сатысында, 3 АМС – реестрге тіркеу кезеңінде тұр, 4 АМС – құрылыс-монтаж жұмыстары жүріп жатыр.

Реестрге енгізілген 7 АМС бойынша операторлар желтоқсанның алғашқы онкүндігінде қосу жұмыстарын аяқтауды жоспарлап отыр.

Отырыс барысында Нұрымбет Сақтанов ауылдық округтерді интернетпен қамтамасыз етуде қандай мәселелер туындап отырғанын, олардың себептері мен шешу жолдарын нақтылап, операторлармен жұмысты жеделдету қажеттігін атап өтті.

Шығыс Қазақстан өңірі интернетпен қамтудың соңғы кезеңіне жақындап келеді. Дегенмен, АМС инфрақұрылымын қосу, реестрлеу, таулы аумақтардағы техникалық шектеулер сияқты жүйелі мәселелер кешенді шешімді талап етеді. Ал спутниктік технологиялар мен 5G желісінің кеңеюі облысқа нүктелі қамтудан толыққанды цифрлық экожүйеге өтудің мүмкіндігін беріп отыр. Енді өңірдің ең шеткі нүктелері де бірыңғай интернет кеңістігіне қосылмақ.

Дамир Омаров

Фото: Махаббат Ахметжанова

Видео: Руслан Акматалиев