2025 жылы елімізге тартылған инвестиция көлемі айтарлықтай өсіп, қаржы нарығындағы белсенділік жаңа деңгейге көтерілді. Халықаралық қаржы алаңы арқылы бизнес 6 млрд АҚШ долларына инвестиция тартып, Қазақстан экономикасына елеулі серпін берді. Бұл қаржы ағындары өндіріс, қаржы қызметтері, цифрландыру, сауда және орнықты даму бағыттарындағы жобалардың іске асуына мүмкіндік ашты, деп хабарлайды Altainews.kz тілшісі «Астана» халықаралық қаржы орталығына сілтеме жасап.

Жалпы алғанда, 2018 жылдан бері осы қаржы алаңы арқылы Қазақстан экономикасына 20 млрд АҚШ долларынан астам инвестиция тартылған. Тек 2025 жылдың өзінде инвестиция көлемі 6 млрд АҚШ долларын құрады. Оның 4 млрд АҚШ доллары портфельдік инвестициялар есебінен, ал 2 млрд АҚШ доллары тікелей инвестициялар ретінде экономикаға бағытталды. Бұл көрсеткіш алдыңғы жылмен салыстырғанда 2,9 млрд АҚШ долларына артып, еліміздің инвестициялық тартымдылығының артқанын көрсетті.

Инвестиция ағынымен қатар, елімізде жаңа компаниялардың саны да көбейді. Жыл ішінде 1400-ден астам жаңа компания тіркеліп, олардың едәуір бөлігі қаржылық қызметтер, ақпарат және байланыс, ғылыми-техникалық қызмет, сауда және өндіріс салаларында жұмысын бастады. Бүгінде Қазақстанда әлемнің 90-нан астам елінен келген 4900-ден астам компания қызмет көрсетуде. Олардың ішінде 1500-ден астамы қаржы және сақтандыру секторында жұмыс істеп, нарықтың дамуына үлес қосып отыр.

Инвестициялық белсенділіктің артуы бюджет кірісіне де оң әсерін тигізді. 2025 жылдың үш тоқсанының қорытындысы бойынша қатысушы компаниялар мемлекеттік бюджетке 72,8 млрд теңге көлемінде салық төледі. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 76 пайызға көп. Ал барлық кезең ішінде төленген салықтардың жиынтық көлемі 221,2 млрд теңгеден асты.

Қор нарығында да айтарлықтай өсім байқалды. Халықаралық биржадағы сауда айналымы 2 млрд АҚШ долларына жетіп, бір жыл ішінде 200 жаңа қаржы құралы листингке шығарылды. Цифрлық активтер нарығында транзакциялар көлемі 6,8 млрд АҚШ долларын құрап, клиенттер саны 190 мыңнан асты. Бұл елімізде заманауи қаржы құралдарына деген сұраныстың жоғары екенін көрсетеді.

Сонымен қатар инвестициялық қорлар мен активтерді басқару саласы да қарқынды дамыды. Инвестициялық қорлар саны 159-ға жетіп, басқарудағы активтердің жалпы көлемі 3 млрд АҚШ долларынан асты. Бұл көрсеткіштер Қазақстанда институционалдық инвесторлар үшін қолайлы орта қалыптасып келе жатқанын аңғартады.

Құқықтық және институционалдық инфрақұрылымның дамуы инвесторлардың сенімін арттыруда маңызды рөл атқарды. 2025 жылы халықаралық стандарттарға сай жұмыс істейтін сот және төрелік құрылымдары арқылы мыңнан астам іс қаралып, дауларды шешудің тиімді тетіктері қалыптасты. Бүгінде коммерциялық дауларды шешу үшін бұл алаңды 36 елдің инвесторлары таңдауда.

Жыл ішінде еліміздің қаржы жүйесінде бірқатар маңызды жаңалықтар орын алды. Қазақстан мен Қытай арасындағы алғашқы трансшекаралық IPO жүзеге асырылып, споттық Bitcoin ETF, исламдық қаржы қағидаттарына сай ETF және стейкинг мүмкіндігі бар әлемдегі алғашқы споттық ETF сияқты бірегей қаржы өнімдері іске қосылды. Сонымен қатар жаңартылатын энергия көздеріне қатысты халықаралық сертификаттармен сауда жүргізу жолға қойылды.

Орнықты даму бағыты да инвестициялық саясаттың маңызды бөлігіне айналды. Жасыл және әлеуметтік жобаларды қаржыландыру көлемі 2,5 млрд АҚШ долларына жетіп, еліміздегі жасыл облигациялар мен кредиттердің басым бөлігі осы алаң арқылы шығарылды. Бұл Қазақстанның климаттық міндеттемелерін орындауға және жасыл экономиканы дамытуға мүмкіндік берді.

Аймақтық деңгейде де инвестициялық жобалар белсенді жүзеге асырылуда. Мәселен, Шығыс Қазақстан облысында ұлттық инвестициялық пул аясында ондаған миллиард теңгеге өндірістік және инфрақұрылымдық жобалар іске асуда. Алдағы жылы жаңа жобаларды жүзеге асыру арқылы мыңнан астам жұмыс орнын ашу жоспарланған. Бұл өңірлердің экономикалық әлеуетін арттыруға және халықты жұмыспен қамтуға ықпал етеді.

Сонымен қатар өңірлік даму шеңберінде Шығыс Қазақстан облысында инвестициялық жобаларды іске асыруға ерекше көңіл бөлінуде. Ұлттық инвестициялық пул аясында 2025 жылы облыста 53,2 млрд теңгеге сегіз инвестициялық жоба жүзеге асырылуда, оның ішінде қала аумағында 43,1 млрд теңгеге төрт жоба іске асуда. Келесі жылы 46,9 млрд теңгеге сегіз инвестициялық жобаны жүзеге асыру және мыңнан астам жаңа жұмыс орнын құру жоспарланған. Оның ішінде «Востокмашзавод» пен «Өскемен арматура зауыты» сияқты ірі машина жасау кәсіпорындарының өндірістік қуаттарын жаңғырту жобалары бар.

Шығыс Қазақстан облысында шағын және орта бизнес өңір экономикасының негізгі тіректерінің бірі болып отыр. Облыс орталығында 42 мың бизнес субъектісі тіркелген, бұл өңірлік көрсеткіштің 60 пайызынан астамын құрайды. Қаладағы әрекет ететін жеке кәсіпкерлер саны облыс бойынша тіркелген барлық жеке кәсіпкерлердің 67 пайызына тең, бұл шағын кәсіпкерліктің өңір орталығында жоғары деңгейде шоғырланғанын көрсетеді. Мемлекеттік қолдаудың арқасында өңірде резеңке және пластмасса бұйымдарын өндіруді кеңейту, әйнекті қайта өңдеу, мектепке дейінгі мекемелерге арналған ағаш ойыншықтар шығару, сондай-ақ аутизм спектрінің бұзылуы бар балаларға арналған мультимедиялық сынып ашу сияқты әлеуметтік және өндірістік маңызы бар жобалар іске асырылды.

Шағын және орта бизнес еліміздің экономикалық өсімінің негізгі драйвері болып қала беруде. Өңір орталықтарында бизнес субъектілерінің шоғырлануы жоғары деңгейде сақталып, мемлекеттік қолдау арқылы өндірістік, әлеуметтік және инновациялық жобалар жүзеге асырылуда.

Осылайша, 2025 жылы елімізге тартылған инвестициялар көлемінің өсуі, қаржы нарығының дамуы және өңірлік жобалардың іске асуы Қазақстан экономикасының тұрақты дамуына берік негіз қалыптастырды. Қаржы инфрақұрылымының жетілуі мен инвесторлар сенімінің артуы алдағы жылдары да инвестициялық өсімді сақтауға мүмкіндік береді.